Gia đình “trong bóng tối” ở Hàn Quốc: Trẻ em không quốc tịch và những người mẹ bị bỏ rơi

Hàng trăm nghìn trẻ em sinh ra tại Hàn Quốc nhưng không được khai sinh, không quốc tịch, không bảo hiểm. Phía sau họ là những người mẹ Việt Nam, Campuchia và lao động nhập cư sống lặng lẽ trong “bóng tối” pháp lý.

Hà Yoon mới chỉ chín tháng tuổi. Em có tên tiếng Hàn, có người cha là công dân Hàn Quốc. Thế nhưng mẹ của em là một du học sinh Việt Nam, và cả hai mẹ con hiện đang sống như những “gia đình bóng tối” không tồn tại trong bất kỳ hồ sơ pháp lý nào tại Hàn Quốc.

Từ câu chuyện tình yêu đến cuộc sống không giấy tờ

Châu Ngọc Hiền, du học sinh Việt Nam, chia sẻ rằng khi còn học đại học, cô từng làm thêm tại một cửa hàng ở Siheung. Sau khoảng một năm làm việc, cô quen người đàn ông sau này trở thành cha của đứa trẻ. Anh ta là bạn của em trai chủ quán. Mỗi lần đến cửa hàng, hai người thường trêu đùa nhau rồi dần dần nảy sinh tình cảm.

Người đàn ông ấy nói rằng công việc chưa ổn định, thu nhập chưa cao nên muốn hoãn chuyện kết hôn. Anh hứa sẽ cưới khi tích góp đủ tiền. Tin vào lời hứa đó, Hiền đã nhẫn nhịn cả những hành vi bạo lực lặp đi lặp lại.

Thế nhưng sau khi cùng cô về chào hỏi mẹ, người đàn ông đột ngột thay đổi thái độ rồi biến mất hoàn toàn.

Do không thể tiếp tục việc học, Hiền mất tư cách lưu trú và trở thành người cư trú bất hợp pháp. Cô sinh con một mình, hiện phải sống nhờ nhà người quen và nhờ đến sự hỗ trợ của các tổ chức nhân quyền để đấu tranh cho quyền đăng ký khai sinh của con gái mình.

Khi mang thai đồng nghĩa với mất tư cách lưu trú

Luật sư Lee Eun Hye, thuộc tổ chức Asia’s Window, cho biết:
Khi không còn đi học, visa du học sẽ bị hủy. Nghe có vẻ vô lý nhưng vì đã nhập cảnh với tư cách sinh viên nên dù xảy ra chuyện gì cũng phải tiếp tục đến trường. Nếu việc học bị gián đoạn thì tư cách lưu trú cũng biến mất ngay lập tức.

Có những trường hợp là nghiên cứu sinh, vừa sinh con được ba ngày đã buộc phải quay lại trường. Nếu không, họ sẽ trở thành người cư trú trái phép.

Không được công nhận cha ruột, trẻ em không thể khai sinh

Nếu người cha ruột không thừa nhận con, đứa trẻ không chỉ không thể nhập quốc tịch mà thậm chí không thể đăng ký khai sinh.

Không có bảo hiểm y tế, chỉ cần con bị cảm nhẹ thôi cũng đủ khiến người mẹ hoảng loạn vì chi phí y tế quá cao.

Luật sư Lee Eun Hye cho biết thêm, các vụ kiện yêu cầu công nhận quan hệ cha con ngày càng gia tăng. Nếu người cha thừa nhận thì hầu hết vấn đề được giải quyết. Nhưng rất nhiều người đàn ông từ chối vì sợ phải gánh trách nhiệm pháp lý và tài chính. Khi đó, con đường duy nhất là khởi kiện ra tòa.

“Vấn đề Kophino” đang lặp lại ngay tại Hàn Quốc

Theo Heo Min Sook, điều tra viên lập pháp của Viện Nghiên cứu Lập pháp Quốc hội Hàn Quốc, đây là hiện tượng tương tự vấn đề Kophino từng xảy ra ở Philippines.

Trước đây, đàn ông Hàn Quốc ra nước ngoài, có con rồi bỏ mặc. Giờ đây, khi ngày càng nhiều phụ nữ nước ngoài đến Hàn Quốc, họ mang thai, sinh con và bị bỏ rơi ngay trên đất Hàn, trong khi tư cách lưu trú của họ vô cùng bấp bênh. Đây là một dạng “Kophino phiên bản Hàn Quốc”, hay còn gọi là hiện tượng “Kophino tương tự”.

Cuộc sống của những bà mẹ nhập cư ở nông thôn

Tại một trung tâm đa văn hóa ở Nonsan, Wanna, lao động nhập cư người Campuchia, làm việc không có ngày nghỉ để hỗ trợ cộng đồng người lao động nông thôn. Con trai cô, Daniel, năm nay bảy tuổi, đã quen với hình ảnh người mẹ luôn bận rộn.

Wanna kể rằng cô từng mê phim Hàn từ nhỏ, đặc biệt là Seo Dong Yo và Nàng Dae Jang Geum. Sau khi học đại học chuyên ngành kế toán, cô xin visa lao động E-9 để sang Hàn Quốc, đất nước trong mơ của mình.

Nhưng cuộc sống thực tế hoàn toàn không giống phim.

Cô sống chung với một người đàn ông Hàn Quốc, người luôn nói rằng mình đã ly hôn. Tất cả đều là dối trá.

“Họ bảo tôi bỏ thai, bảo tôi tự lo sống chết”

Sau vài tháng sống chung, Wanna miêu tả cuộc sống đó như địa ngục. Người đàn ông ép cô phá thai, liên tục xúc phạm. Cô từng nghĩ đến tự tử vì quá tuyệt vọng.

Anh ta tuyên bố sẽ không công nhận đứa trẻ, nói rằng con sống hay chết mặc kệ, và yêu cầu cô đừng liên lạc nữa.

Suốt một năm, hai mẹ con không có bảo hiểm. Mỗi lần đi bệnh viện, chi phí từ năm mươi đến sáu mươi nghìn won, còn cấp cứu lên đến hơn hai trăm nghìn won. Wanna nói rằng may mắn là trong hai năm đó cô không hề bị ốm, vì nếu ốm thì mọi thứ sẽ sụp đổ.

Daniel được nhập quốc tịch Hàn Quốc khi gần ba tuổi. Nhưng Wanna không thể xin visa hôn nhân F-6 mà chỉ được gia hạn visa thăm thân ngắn hạn F-1 vì cha ruột của Daniel vẫn đang trong tình trạng hôn nhân hợp pháp với người khác.

Khi Daniel đủ mười tám tuổi, visa đi kèm của mẹ sẽ hết hiệu lực và cô buộc phải rời Hàn Quốc.

Phúc lợi xã hội vẫn xoay quanh quốc tịch

Theo Lee Young Ah, giám đốc Trung tâm tư vấn phụ nữ nhập cư tỉnh Gyeonggi, hệ thống phúc lợi xã hội Hàn Quốc đặt quốc tịch làm trung tâm. Trợ cấp sinh hoạt khẩn cấp, trợ cấp cơ bản đều ưu tiên công dân Hàn Quốc. Nếu không phải là người Hàn hoặc không nuôi con mang quốc tịch Hàn thì gần như không đủ điều kiện nhận hỗ trợ.

Trong khi đó, luật Bảo trợ trẻ em, Giáo dục mầm non và Trợ cấp trẻ em đều nhấn mạnh rằng mọi đứa trẻ sinh ra đều xứng đáng được chăm sóc. Nhưng trên thực tế, trẻ em không quốc tịch bị loại hoàn toàn khỏi hệ thống này.

Hàng trăm nghìn trẻ em không quốc tịch tại Hàn Quốc

Hiện nay, con em của người nước ngoài sinh ra tại Hàn Quốc lên tới gần 300 nghìn em. Trong đó, hơn 144 nghìn trẻ không có quốc tịch Hàn Quốc. Nếu tính cả những trường hợp chưa được thống kê, con số có thể lên tới khoảng 300 nghìn trẻ.

Theo Park Hye Kyung, điều tra viên Ủy ban Nhân quyền Quốc gia, quyền trẻ em không phụ thuộc vào quốc tịch. Việc loại trừ trẻ em mang quốc tịch nước ngoài khỏi dịch vụ chăm sóc cho thấy xã hội đang nhìn nhận và coi trọng quyền trẻ em đến mức nào.

Luật thì cần, nhưng chính trị thì e dè

Bà Heo Min Sook cho biết, mỗi khi đề xuất luật liên quan đến đăng ký trẻ em cư trú bất hợp pháp, các nghị sĩ đều nhận được hàng loạt cuộc gọi phản đối với lý do người dân còn khó khăn, tại sao phải giúp người nước ngoài.

Vì sợ bị chỉ trích và mất phiếu cử tri, nhiều chính trị gia không dám đứng ra đề xuất. Nhưng bà nhấn mạnh rằng dù không thể đảm bảo mọi đứa trẻ có xuất phát điểm giống nhau, thì xã hội vẫn phải đảm bảo cho các em điều kiện tối thiểu để sống đúng với phẩm giá con người.

Đã đến lúc cần một loại visa mới

Luật sư Lee Eun Hye chỉ ra rằng Hàn Quốc vẫn bị chi phối bởi tư duy dân tộc thuần nhất. Khi xây dựng hệ thống visa, nhà nước không hề hình dung đến việc có trẻ em mang quốc tịch Hàn nhưng cha mẹ là người nước ngoài.

Theo bà, chính phủ cần nghiêm túc xem xét một loại visa mới dành cho “cha mẹ của công dân Hàn Quốc” hay “gia đình của công dân Hàn Quốc”.

Hy vọng dù chỉ là từng chút một

Wanna tin rằng mọi thứ rồi sẽ thay đổi, dù chỉ từng bước nhỏ. Cô nói rằng khi người mẹ được sống trong bình an, đứa trẻ mới có thể lớn lên khỏe mạnh. Cô từng sống trong bóng tối rất lâu. Nhưng giờ đây, cô nghĩ đến việc làm việc chăm chỉ, tiết kiệm tiền, cho con học đại học và sống tốt. Với cô, như vậy là đủ để tiếp tục bước tiếp.

Theo KBS